Vòng quay hàng tồn kho: Tiền trong kho đang chạy hay mắc kẹt?

Tóm tắt nhanh
Vòng quay hàng tồn kho cho biết cùng một đồng vốn trong kho được dùng lại bao nhiêu lần trong kỳ. Chỉ cần lấy giá vốn hàng bán chia tồn kho trung bình, chủ tiệm có thể phát hiện tiền đang chạy tốt hay bị mắc kẹt vì nhập hàng quá tay.
Tiệm áo bán được nhiều hay ít thì nhìn doanh thu là thấy. Nhưng tiền nằm trong kho xoay được mấy vòng thì không phải chủ tiệm nào cũng tính, dù công thức thật ra chỉ cần một chiếc máy tính điện thoại :)))
Vòng quay hàng tồn kho giúp mình nhìn vào phần ít được nhìn nhất của việc kinh doanh nhỏ: tiền đã bỏ vào hàng đang chạy tiếp, hay đang nằm im trên kệ chờ một mùa sale cứu vớt.
I.Vòng quay hàng tồn kho là gì?
Vòng quay hàng tồn kho là số lần lượng vốn nằm trong kho được bán và tái sử dụng trong một kỳ. Nói nôm na, cùng một đồng vốn nhập hàng có thể chạy qua bao nhiêu vòng bán hàng.
Nếu con số là 2 lần một tháng, nghĩa là trung bình lượng vốn trong kho được dùng lại 2 lần trong tháng đó. Hàng bán ra, tiền quay về, rồi tiền lại được dùng để nhập hoặc vận hành vòng tiếp theo.
A.Vì sao doanh thu chưa nói hết câu chuyện?
Một tiệm có doanh thu cao chưa chắc đang vận hành khỏe. Có thể tiệm nhập một đống hàng, bán được một phần, nhưng phần còn lại nằm im rất lâu. Doanh thu vẫn có, ảnh chụp vẫn đẹp, đơn hàng vẫn chạy, còn tiền mặt thì bắt đầu mỏng dần.
Đây là chỗ nhiều chủ tiệm bị đánh lừa: thấy bán được nhiều thì tưởng vốn đang quay tốt. Thực ra, bán được hàng và quay được vốn là hai chuyện có liên quan nhưng không giống nhau.
Ví dụ, một mẫu áo bán được vài chục chiếc nghe khá ổn. Nhưng nếu để bán được số đó, tiệm phải ôm thêm rất nhiều size, màu và mẫu phụ không chạy, thì tiền vẫn đang bị kẹt trong kho.
B.Con số này trả lời câu hỏi nào?
Nó trả lời một câu khá thực dụng: “Một đồng vốn nằm trong kho đang làm việc bao nhiêu lần trong kỳ?”
Đây không phải con số để khoe cho vui, cũng chưa phải benchmark gì hoành tráng. Nó là một tín hiệu để biết mình đang nhập hàng vừa tay, nhập thiếu, hay đang chui zô cái bẫy “thấy rẻ nên nhập thêm” :)))
Nếu vòng quay tăng, thường là hàng đang bán nhanh hơn hoặc lượng tồn kho được giữ gọn hơn. Nếu vòng quay giảm, có thể hàng bán chậm, nhập quá tay, cơ cấu sản phẩm lệch, hoặc mình đang giữ quá nhiều hàng không đúng nhu cầu.
Vòng quay hàng tồn kho không cho biết tiệm có giàu hay không. Nó cho biết tiền trong kho có đang làm việc hay đang ngồi chơi.
Ông T
II.Công thức tính có khó không?
Công thức rất ngắn: vòng quay hàng tồn kho = giá vốn hàng bán / tồn kho trung bình. Chỉ cần ba con số là mình có thể tự tính, chưa cần phần mềm quản lý gì hết.
Giá vốn hàng bán là phần chi phí gốc của số hàng đã bán trong kỳ. Tồn kho trung bình thường được tính bằng tồn kho đầu kỳ cộng tồn kho cuối kỳ, rồi chia 2.
A.Ví dụ tiệm áo tính trong một tháng
Mình lấy số tròn cho dễ hình dung.
Trong tháng, tiệm bán hết số áo có giá vốn 60 triệu đồng. Đầu tháng, trong kho có 40 triệu đồng tiền hàng. Cuối tháng, kho còn 20 triệu đồng tiền hàng.
Tồn kho trung bình sẽ là:
(40 triệu + 20 triệu) / 2 = 30 triệu đồng
Sau đó lấy giá vốn hàng bán chia cho tồn kho trung bình:
60 triệu / 30 triệu = 2
Vậy vòng quay hàng tồn kho của tiệm là 2 lần một tháng.
Hiểu đơn giản hơn: lượng vốn bình quân nằm trong kho đã được bán và dùng lại khoảng 2 vòng trong tháng. Tiền không đứng yên toàn bộ một chỗ, mà có chạy qua bán hàng rồi quay về.
B.Vì sao phải dùng giá vốn, không phải giá bán?
Đây là lỗi khá phổ biến. Nhiều bạn lấy doanh thu chia thẳng cho tồn kho vì doanh thu thường lớn hơn, nên kết quả nhìn rất đẹp. Nhưng đẹp không có nghĩa là đúng :))
Tồn kho đang được ghi nhận theo giá vốn của hàng hóa, tức số tiền tiệm bỏ ra để có hàng. Vì vậy, tử số cũng phải là giá vốn hàng bán để hai bên cùng một hệ quy chiếu.
Nếu lấy giá bán hoặc doanh thu chia cho tồn kho, phần lợi nhuận và phần chênh lệch giá đã bị trộn vào. Con số vòng quay khi đó dễ bị thổi lên, khiến chủ tiệm tưởng hàng chạy nhanh hơn thực tế.
Dùng đúng mẫu số
| Cách dễ nhầm | Cách đúng | |
|---|---|---|
| Tử số | Doanh thu hoặc giá bán | Giá vốn hàng bán |
| Ý nghĩa | Con số thường cao hơn | Số vòng quay của vốn hàng hóa |
| Rủi ro | Tưởng kho chạy nhanh | Đánh giá sát hơn tình trạng tồn kho |
C.Lấy số liệu ở đâu nếu không có phần mềm?
Tồn kho đầu kỳ là giá trị hàng còn lại tại thời điểm bắt đầu kỳ tính. Tồn kho cuối kỳ là giá trị hàng còn lại khi kỳ đó kết thúc. Giá vốn hàng bán là giá trị gốc của số hàng đã bán, không phải tổng số tiền khách trả.
Nếu tiệm chưa có hệ thống kế toán bài bản, mình vẫn có thể bắt đầu bằng một bảng đơn giản: ghi giá vốn hàng đầu kỳ, giá vốn hàng cuối kỳ và tổng giá vốn hàng đã bán trong tháng.
Điều quan trọng là dùng cùng cách định giá ở cả ba con số. Đừng đầu kỳ tính theo giá nhập, cuối kỳ lại ước chừng theo giá bán, rồi mong kết quả chạy mượt như mấy lời quảng cáo phần mềm :)))
III.Đọc con số 2 vòng một tháng thế nào?
Trong ví dụ trên, vòng quay 2 lần một tháng cho thấy vốn hàng hóa bình quân được dùng lại hai lần. Tuy nhiên, không nên nhìn một con số rồi kết luận ngay là tốt hay xấu.
Vòng quay bao nhiêu là hợp lý còn phụ thuộc vào loại sản phẩm, mùa bán hàng, biên lợi nhuận, thời gian nhập hàng và cách tiệm vận hành. Áo basic bán quanh năm sẽ có nhịp khác áo thời trang theo mùa; hàng dễ hư hỏng lại có nhịp khác hàng để được lâu.
A.Đừng so mọi ngành bằng một chiếc thước
Một tiệm bán sản phẩm có nhu cầu đều đặn thường kỳ vọng hàng chạy liên tục. Một tiệm bán sản phẩm đặc thù có thể phải giữ nhiều mẫu và nhiều size hơn, nên tốc độ quay chậm hơn chưa chắc là vấn đề.
Vấn đề không nằm ở chuyện con số phải thật cao. Vòng quay quá cao đôi khi cũng có nghĩa là tiệm nhập quá ít, hay xuyên hết hàng, mất cơ hội bán khi khách cần.
Nên nhìn cả hai phía:
- Vòng quay thấp: tiền dễ bị nằm lâu trong hàng chậm bán.
- Vòng quay tăng nhưng thường xuyên hết hàng: có thể mức tồn kho an toàn đang quá thấp.
- Vòng quay ổn định và ít hàng tồn lâu: thường cho thấy việc nhập hàng đang sát nhu cầu hơn.
B.So theo thời gian của chính mình
Cách thực tế nhất là theo dõi cùng một công thức qua nhiều kỳ. Tháng này tính một lần, tháng sau tính tiếp, rồi xem xu hướng đang đi lên hay đi xuống.
Nếu vòng quay giảm liên tục, mình cần hỏi: hàng bán chậm hơn, hay mình nhập nhiều hơn? Nếu doanh thu không tăng tương ứng mà tồn kho lại phình ra, khả năng cao tiền đang bị khóa trong hàng.
Ngược lại, nếu vòng quay tăng quá nhanh nhưng khách liên tục hỏi những mẫu đã hết, tiệm có thể đang bỏ lỡ doanh thu vì nhập chưa đủ. Không phải cứ đẩy vòng quay lên càng cao là thắng.
Hàng trong kho không chỉ có giá nhập. Nó còn có tiền thuê mặt bằng, tiền diện tích, tiền cơ hội và cả sự mệt mỏi khi phải nghĩ cách bán nó.
Ông T
IV.Làm sao phát hiện nhập hàng quá tay?
Dấu hiệu rõ nhất là tồn kho tăng nhanh hơn tốc độ bán. Khi giá trị hàng cuối kỳ cứ cao lên, nhưng giá vốn hàng bán không tăng tương ứng, tiền đang rời khỏi tài khoản và nằm lại trên kệ.
Nhiều chủ tiệm không nhận ra vì kho nhìn lúc nào cũng “đầy hàng”, cảm giác rất yên tâm. Nhưng kho đầy không đồng nghĩa với kinh doanh khỏe. Đôi khi nó chỉ là một tài khoản ngân hàng được chuyển sang dạng áo quần :)))
A.Nhìn hàng theo nhóm thay vì nhìn tổng kho
Con số tổng tồn kho có thể che mất vấn đề. Một vài mẫu bán rất tốt sẽ kéo phần doanh thu lên, trong khi nhóm hàng chậm bán vẫn chiếm nhiều tiền.
Vì vậy, nên tách hàng theo mẫu, size, màu hoặc nhóm sản phẩm. Với tiệm áo, có thể xem riêng áo thun, sơ mi, quần; sau đó nhìn tiếp những mẫu nào đang nằm lâu và mẫu nào quay đều.
Một mẫu có vòng quay thấp không nhất thiết phải bỏ ngay. Nhưng nó cần có kế hoạch: giảm giá, phối thành combo, đổi cách chụp, đổi kênh bán, hoặc dừng nhập thêm. Cứ để đó rồi hy vọng khách tự nhiên đổi gu thì hơi giống chiến lược “cầu may có số liệu” :))
B.Phân biệt hàng bán chậm và hàng bán theo mùa
Hàng theo mùa có thể nằm lâu ở một giai đoạn nhưng lại bán mạnh ở giai đoạn khác. Nếu chỉ nhìn một tháng, mình dễ kết luận sai.
Với nhóm hàng này, nên ghi chú thời điểm nhập, thời điểm bán mạnh và thời điểm cần xả. Mục tiêu không phải ép tất cả sản phẩm quay cùng tốc độ, mà là biết sản phẩm nào đang đi đúng chu kỳ và sản phẩm nào đã vượt quá thời gian chờ hợp lý của tiệm.
C.Kiểm tra lý do trước khi nhập thêm
Trước mỗi lần nhập, nên nhìn số liệu bán của mẫu tương tự, lượng hàng còn lại và tốc độ tiêu thụ gần đây. Nếu kho vẫn còn nhiều hàng cùng nhóm mà mình vẫn nhập thêm chỉ vì nhà cung cấp đang giảm giá, đó là lúc phải dừng lại một nhịp.
Giảm giá đầu vào chỉ có ý nghĩa nếu hàng bán được. Hàng rẻ nhưng nằm kho lâu vẫn là tiền bị mắc kẹt, chỉ khác là mình mắc kẹt với cảm giác “đã mua được món hời”.
Trước khi nhập thêm hàng
- Kiểm tra giá trị tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ
- Tách nhóm hàng bán nhanh, bán chậm và theo mùa
- Xem mẫu tương tự đã bán được bao nhiêu trong kỳ
- Xác định hàng cũ có cần giảm giá hoặc đổi kênh bán
- Ghi rõ lý do nhập thêm thay vì chỉ ghi “đang sale”
V.Đo vòng quay thế nào để ra quyết định tốt hơn?
Hãy dùng vòng quay như một tín hiệu để điều chỉnh lượng nhập, không phải một con số để chấm điểm bản thân. Tính đúng, theo dõi đều và đặt cạnh doanh thu, lợi nhuận cùng lượng tiền mặt thì quyết định sẽ sát thực tế hơn.
A.Bắt đầu bằng một kỳ cố định
Tiệm có thể chọn theo tháng để dễ theo dõi. Mỗi kỳ, ghi ba số: giá vốn hàng bán, tồn kho đầu kỳ và tồn kho cuối kỳ. Sau đó tính tồn kho trung bình rồi chia.
Đừng đổi cách tính giữa các tháng. Nếu tháng này dùng giá vốn, tháng sau lại dùng doanh thu, biểu đồ có đẹp đến đâu cũng chỉ là đồ trang trí.
B.Ghi thêm nguyên nhân phía sau con số
Vòng quay giảm không tự nói cho mình biết vì sao. Có thể do nhập quá nhiều, mùa thấp điểm, giá bán chưa phù hợp, mẫu mã lỗi thời, hoặc hàng bị dồn vào một vài size khó bán.
Mỗi kỳ nên ghi một dòng nguyên nhân ngắn. Ví dụ: “nhập thêm để chuẩn bị mùa cao điểm”, “mẫu mới bán chậm”, hoặc “đã xả nhóm hàng cũ”. Sau vài kỳ, mình sẽ nhìn ra mẫu hình rõ hơn thay vì mỗi tháng lại đoán một kiểu.
C.Kết hợp với tiền mặt và lợi nhuận
Vòng quay cao nhưng biên lợi nhuận quá mỏng thì chưa chắc đáng mừng. Hàng chạy nhanh mà mỗi đơn lời ít, lại tốn phí vận chuyển, quảng cáo và đổi trả, thì tiền thực giữ lại có thể không nhiều.
Ngược lại, vòng quay thấp nhưng sản phẩm có lợi nhuận tốt và bán đúng mùa vẫn có thể chấp nhận được. Cái cần tránh là hàng quay chậm, lợi nhuận thấp, lại chiếm phần lớn vốn của tiệm. Combo này thì mấy khứa tây mũi lỏ nhìn vào cũng thấy hơi rén :)))
D.Biến số liệu thành hành động cụ thể
Sau khi tính xong, đừng chỉ lưu kết quả vào một file rồi quên mất. Hãy gắn nó với quyết định nhập hàng kỳ tiếp theo.
Nếu tồn kho tăng và vòng quay giảm, giảm lượng nhập nhóm hàng chậm bán. Nếu vòng quay tăng nhưng hay hết hàng, cân nhắc giữ mức tồn kho an toàn. Nếu một nhóm hàng quay rất chậm, thử xả hàng hoặc thay đổi cách bán trước khi tiếp tục đổ tiền vào mẫu mới.
Cách theo dõi hàng tháng
- Chốt giá vốn hàng đã bán trong kỳ
- Ghi tồn kho đầu kỳ và cuối kỳ theo giá vốn
- Tính tồn kho trung bình
- Chia giá vốn hàng bán cho tồn kho trung bình
- Ghi nguyên nhân và quyết định nhập hàng kỳ tới
VI.Vòng quay hàng tồn kho giúp tiệm áo làm gì?
Nó giúp chủ tiệm biết tiền đang chạy đủ nhanh để phục vụ vòng kinh doanh tiếp theo hay đang bị giữ lại trong những sản phẩm bán chậm. Đây là một phép đo nhỏ nhưng có thể làm thay đổi cách nhập hàng rất nhiều.
A.Không cần chờ có phần mềm mới bắt đầu
Ba con số trong ví dụ đã đủ để tính: giá vốn hàng bán 60 triệu, tồn kho đầu kỳ 40 triệu, tồn kho cuối kỳ 20 triệu. Tồn kho trung bình là 30 triệu và vòng quay là 2 lần một tháng.
Tiệm của mình cũng có thể mở máy tính lên, lấy dữ liệu đang có và bấm thử. Nếu chưa có số liệu hoàn chỉnh, hãy bắt đầu ghi từ kỳ tới. Đợi đủ phần mềm, đủ dashboard, đủ báo cáo rồi mới đo thì có khi tiền đã nằm trong kho hết xí quách.
B.Câu hỏi quan trọng không phải là “bao nhiêu là đẹp?”
Câu hỏi nên là: “So với chính tiệm mình, tốc độ này đang tốt lên hay xấu đi?” và “Con số này đang gợi ý mình phải làm gì với lần nhập hàng tiếp theo?”
Vòng quay hàng tồn kho không thay chủ tiệm quyết định. Nó chỉ bật đèn lên ở chỗ thường bị bỏ quên: tiền đã bỏ vào hàng vẫn còn sống, hay đang nằm im chờ mình xử lý.
Tính thử đi ae. Có khi doanh thu nhìn cũng ổn, nhưng mở kho ra mới thấy một nửa tài sản đang mặc áo nằm im :)))
Câu hỏi thường gặp
Vòng quay hàng tồn kho bao nhiêu là tốt?
Không có một mức cố định phù hợp cho mọi tiệm. Nên so với chính tiệm của bạn qua nhiều kỳ và xem cùng với tốc độ bán, lợi nhuận, tình trạng hết hàng và lượng tiền mặt.
Có thể lấy doanh thu chia cho tồn kho không?
Không nên nếu mục tiêu là đo tốc độ quay của vốn hàng hóa. Công thức cần dùng giá vốn hàng bán, vì tồn kho cũng được ghi nhận theo giá vốn.
Nếu vòng quay thấp thì nên làm gì trước?
Hãy tách nhóm hàng để tìm phần đang bán chậm, sau đó dừng nhập thêm nhóm đó và cân nhắc giảm giá, đổi cách bán hoặc chuyển kênh. Đừng chỉ nhìn tổng tồn kho rồi nhập tiếp theo cảm giác.
Tồn kho trung bình được tính như thế nào?
Lấy giá trị tồn kho đầu kỳ cộng với giá trị tồn kho cuối kỳ, rồi chia 2. Hai số này nên được ghi theo giá vốn và dùng cùng một cách định giá.
Vòng quay cao có phải lúc nào cũng tốt không?
Không. Vòng quay cao nhưng thường xuyên hết hàng có thể khiến tiệm mất doanh thu, còn lợi nhuận thấp thì tốc độ bán nhanh cũng chưa chắc tạo ra tiền tốt.
Không có phần mềm thì có tính được không?
Có. Chỉ cần ghi giá vốn hàng bán, tồn kho đầu kỳ và tồn kho cuối kỳ trong cùng một kỳ, sau đó áp dụng công thức là được.


