# 6 loại rủi ro tiệm nhỏ hay gặp và cách chấm điểm để biết lo cái nào trước

> Tiệm nhỏ thường dính sáu nhóm rủi ro: dòng tiền, nhân sự, nhà cung cấp, pháp lý, thiên tai và mạng. Cách đơn giản nhất để biết lo cái nào trước là chấm điểm từng rủi ro bằng xác suất nhân mức thiệt, rồi lập bảng 18 dòng (mỗi nhóm 3 dòng) trong khoảng 20 phút và xử lý từ điểm cao xuống.

- Tác giả: Ông T (https://ongt.vn/gioi-thieu)
- Chủ đề: Kinh doanh nhỏ
- Đăng: 2026-11-21 · Cập nhật: 2026-11-21
- URL: https://ongt.vn/bai-viet/quan-tri-rui-ro-cho-tiem-nho-6-loai-cach-cham-diem

## Vì sao tiệm có lãi trên sổ sách vẫn đóng cửa?

Vì lãi chỉ là con số trên giấy, còn tiền mặt mới là thứ trả được tiền thuê mặt bằng, tiền hàng và lương. Tiệm nhỏ chết vì hết tiền đúng lúc, nhiều hơn là chết vì lỗ.

### Chuyện mưa cả tuần

Giả sử mưa cả tuần liền. Khách ngại ra đường, doanh thu tụt, nhưng tiền thuê, tiền điện, tiền lương thì ngày nào cũng đến hạn. Sổ sách cuối tháng vẫn có thể ghi lãi, vì mấy khoản khách nợ & hàng tồn kho vẫn được tính là “tài sản”.

Nhưng ví chủ tiệm thì trống. Hết tiền mặt là hết xí quách, không ai chờ mình “cuối tháng sẽ lãi” cả :)))

### Quản trị rủi ro đâu phải việc của công ty lớn

Nhiều ae nghe “quản trị rủi ro” là thấy xa xỉ, nghĩ đó là chuyện của mấy sếp công ty có phòng ban riêng. **Thực ra tiệm nhỏ cần nó hơn**, vì tiệm nhỏ không có vùng đệm. Một cú sốc là chạm thẳng vào túi chủ.

Tin vui là quản trị rủi ro cho tiệm nhỏ không cần phần mềm hay chuyên gia. Nó cần một tờ giấy, một cây bút & khoảng 20 phút ngồi nghĩ thật lòng. Phần dưới mình đi từng bước.

## Sáu nhóm rủi ro tiệm nhỏ hay gặp là gì?

Sáu nhóm đó là dòng tiền, nhân sự, nhà cung cấp, pháp lý, thiên tai và mạng. Chỗ nào nghe quen thì tiệm bạn đang hở rồi đó.

### Dòng tiền & nhà cung cấp

**Dòng tiền** là kẻ giết tiệm nhỏ thầm lặng nhất. Mấy kiểu hay gặp: khách nợ mà thu chậm, mùa vắng không còn tiền mặt dự phòng, và trộn tiền tiệm với tiền nhà nên không biết tiệm thật sự còn bao nhiêu.

**Nhà cung cấp** thì hay bị quên. Tiệm chỉ có một nguồn hàng duy nhất, ổng tăng giá hoặc giao trễ là mình đứng hình. Công bằng mà nói, lúc mọi thứ êm ả thì chả ai thấy đây là rủi ro, tới lúc nguồn hàng đứt mới thấy.

### Nhân sự & pháp lý

**Nhân sự**: nhân viên chủ chốt nghỉ ngang, hoặc cả tiệm chỉ có mình chủ biết cách vận hành. Ví dụ: người pha chế chính nghỉ đột xuất, quy trình nằm hết trong đầu người đó, vậy là tiệm tê liệt.

**Pháp lý** nghe khô khan nhưng hậu quả không đùa. Giấy phép hết hạn mà quên gia hạn, hợp đồng thuê mặt bằng điều khoản mập mờ, hoá đơn & thuế làm ẩu. Mấy cái này im im cả năm rồi nổ một phát.

### Thiên tai & mạng

**Thiên tai** gồm ngập, bão, cháy chập điện, mất điện kéo dài. Tiệm nằm ở khu hay ngập mà không có phương án kê hàng lên cao thì đó là rủi ro có thật, ko phải chuyện “xui thôi”.

**Mạng** là nhóm mới mà ae hay coi nhẹ. Mất tài khoản bán hàng hoặc fanpage, lộ mật khẩu, bị lừa chuyển khoản, mất file sổ sách trong máy hỏng. Tiệm bán online hoặc nhận đơn qua Zalo thì mất tài khoản cũng giống như bị khoá cửa tiệm vậy.

> Tiệm có lãi trên sổ sách mà hết tiền mặt thì vẫn đóng cửa như thường.
>
> — Ông T

## Chấm điểm rủi ro bằng xác suất x mức thiệt là sao?

Là cho mỗi rủi ro hai con điểm: khả năng xảy ra & mức thiệt nếu xảy ra, rồi nhân hai con điểm đó lại. Điểm càng cao thì càng phải lo trước.

### Cách chấm, đơn giản thôi

Mình đề xuất thang 1 đến 5 cho mỗi mặt. Xác suất 1 là gần như ko xảy ra, 5 là gần như chắc chắn xảy ra. Mức thiệt 1 là mất chút công sửa, 5 là có thể đóng cửa luôn.

Điểm rủi ro = xác suất x mức thiệt, nên thấp nhất 1, cao nhất 25. Đây chỉ là thang tự quy ước cho tiện so sánh, chưa phải khoa học hoành tráng gì ae ạ.

### Vì sao phải nhân, ko phải cộng?

Vì rủi ro hiếm mà thiệt nặng (như cháy) với rủi ro hay xảy ra mà thiệt nhẹ (như khách trả chậm vài ngày) sẽ cho điểm gần nhau nếu cộng. Nhân thì mấy cái vừa hay xảy ra vừa thiệt nặng nổi lên rõ hẳn, đúng cái mình cần thấy.

```compare
# Lo theo cảm tính vs chấm điểm
= Lo theo cảm tính | Chấm điểm
- Cách chọn việc | lo cái nào đang ồn ào nhất | lo cái điểm cao nhất
- Rủi ro âm thầm | hay bị bỏ sót | được ghi ra giấy, khó quên
- Ra quyết định | tranh cãi, nghĩ lại hoài | nhìn bảng là biết thứ tự
- Tiền bỏ ra | rải đều, tốn mà ko trúng | dồn vào chỗ thiệt nặng nhất
```

## Lập bảng 18 dòng trong 20 phút như thế nào?

Kẻ một bảng, mỗi nhóm rủi ro ghi ra 3 dòng, vậy sáu nhóm là đủ 18 dòng. Đừng cố hoàn hảo, 20 phút là đủ cho bản đầu tiên.

### Các bước làm cụ thể

Mình làm theo thứ tự này, ae làm theo cũng được:

```steps
# Bảng rủi ro 18 dòng
- Kẻ cột | Ghi 5 cột: rủi ro, nhóm, xác suất, mức thiệt, điểm
- Ghi 3 rủi ro mỗi nhóm | Sáu nhóm x 3 dòng = 18 dòng, nghĩ gì ghi nấy, đừng lọc
- Chấm xác suất | Mỗi dòng cho 1 đến 5 theo cảm nhận thật của chủ tiệm
- Chấm mức thiệt | Mỗi dòng cho 1 đến 5, tính cả tiền & thời gian đóng cửa
- Nhân & xếp hạng | Nhân hai cột, sắp điểm từ cao xuống thấp
- Gắn hành động | Với top vài dòng đầu, ghi một việc nhỏ làm được tuần này
```

### Ví dụ vài dòng trong bảng

VD: dòng “mùa mưa không còn tiền mặt dự phòng” thuộc nhóm dòng tiền. Nếu khu mình hay mưa dài thì xác suất cao, thiệt nặng vì có thể phải đóng cửa. Dòng này dễ lên top.

Còn dòng “mất file sổ sách” thuộc nhóm mạng. Nếu mình đã chép tay sổ sang quyển phụ rồi thì xác suất thiệt giảm hẳn. Thấy ko, bảng này cũng cho thấy mình đã làm đc gì rồi, đỡ lo thêm.

### Sai lầm hay gặp khi lập bảng

- Chỉ ghi mấy rủi ro “nghe sang”, bỏ qua mấy chuyện nhỏ nhưng hay xảy ra như khách nợ.
- Chấm điểm theo mong muốn: thấy chuyện này mình ngại xử lý nên chấm thấp cho khỏi lo. Thừa nhận đi, ai cũng từng làm vậy :))
- Làm xong cất vào ngăn kéo luôn, ko bao giờ xem lại.

## Có bảng điểm rồi thì xử lý thế nào?

Xử lý từ dòng điểm cao nhất xuống, mỗi dòng một hành động nhỏ & có hạn. Đừng cố xử hết 18 dòng một lượt, vì như vậy là babysit cả tiệm thay vì bán hàng.

### Bốn cách xử lý một rủi ro

Với mỗi dòng điểm cao, mình chọn một trong bốn hướng: **giảm** xác suất (như bảo trì dây điện), **giảm** thiệt hại (như kê hàng cao lên), **chuyển** cho người khác gánh (như mua bảo hiểm nếu hợp), hoặc **chấp nhận** có chủ đích. Chấp nhận cũng là một quyết định, miễn là mình biết mình đang chấp nhận cái gì.

### Chuyện nhỏ làm được ngay tuần này

Không phải việc nào cũng tốn tiền. Tách tiền tiệm với tiền nhà là miễn phí. Ghi quy trình vận hành ra giấy cho nhân viên cũng chỉ tốn thời gian. Đổi mật khẩu & bật xác thực hai lớp cho tài khoản bán hàng thì mất vài phút.

> Chấp nhận rủi ro không sao, miễn là mình biết mình đang chấp nhận cái gì.
>
> — Ông T

### Khi nào mở bảng ra xem lại?

Bảng này sống, ko phải bài thi. Mình khuyên xem lại khi có thay đổi lớn: đổi mặt bằng, thêm nhân viên, đổi nhà cung cấp, bước sang mùa mưa. Mỗi lần xem lại chỉ cần chấm lại vài dòng, nhanh như xé gió.

```checklist
# Kiểm nhanh trước khi cất bảng
- Đủ sáu nhóm, mỗi nhóm có 3 dòng
- Mỗi dòng có đủ hai điểm xác suất & mức thiệt
- Đã nhân và xếp thứ tự từ cao xuống thấp
- Mấy dòng đầu bảng có hành động cụ thể
- Mỗi hành động có người làm & ngày hạn
- Đã hẹn ngày xem lại bảng
```

## Câu hỏi nhiều ae hỏi: bảng này có thật sự cần không?

Cần, vì nó biến nỗi lo mơ hồ thành danh sách có thứ tự. Mình thấy lợi nhất là nhìn ra những rủi ro mình đang lờ đi, chứ không phải những cái mình đã biết sẵn.

### Nhỏ thì làm nhỏ, nhưng phải làm

Tiệm một người cũng làm được, tiệm có nhân viên thì kéo họ vào cùng chấm. Nhân viên thường thấy được mấy chỗ hở mà chủ tiệm ko để ý, nhất là rủi ro nhân sự & vận hành hằng ngày.

Ps. Bài này chỉ là quan sát & cách làm của cá nhân mình, thang điểm tự quy ước, ae cứ chỉnh theo tiệm mình cho hợp. Làm thử rồi thấy chỗ nào hay chỗ nào dở thì cứ kể mình nghe nha =))

## Câu hỏi thường gặp

### Quản trị rủi ro cho tiệm nhỏ nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu bằng việc ghi ra giấy. Chia sáu nhóm rủi ro rồi nghĩ ra vài việc có thể xảy ra ở mỗi nhóm, chưa cần chấm điểm vội. Chỉ cần thấy được danh sách là bạn đã đi trước nhiều người rồi.

### Chấm điểm rủi ro theo thang nào là hợp lý?

Thang 1 đến 5 cho cả xác suất lẫn mức thiệt là gọn nhất, nhân lại ra điểm từ 1 đến 25. Thang này chỉ để so sánh các rủi ro với nhau, ko cần chính xác tuyệt đối. Quan trọng là chấm thật lòng & nhất quán.

### Tiệm chỉ có mình chủ thì nhóm nhân sự có cần không?

Vẫn cần, chỉ là đổi góc nhìn. Rủi ro lớn nhất khi chỉ có mình bạn là bạn ốm hoặc bận đột xuất thì ai mở tiệm. Ghi quy trình ra giấy & nhờ một người tin cậy biết cách trông tiệm tạm là bước đầu hợp lý.

### Rủi ro điểm thấp có nên bỏ qua hẳn không?

Không nhất thiết bỏ, nhưng để sau. Cứ xử lý dòng điểm cao trước, mấy dòng điểm thấp thì để đó và xem lại khi bạn rà bảng định kỳ. Có thể hoàn cảnh thay đổi làm điểm của chúng tăng lên.

### Bao lâu thì nên cập nhật lại bảng rủi ro?

Xem lại mỗi khi có thay đổi lớn như đổi mặt bằng, đổi nhà cung cấp, thêm nhân viên hoặc trước mùa mưa bão. Mỗi lần chỉ cần chấm lại vài dòng, không cần lập mới từ đầu.
